در صنعت بازی‌های ویدئویی، قدرت سخت‌افزاری یک کنسول تنها بخشی از ماجراست؛ آنچه یک پلتفرم را برای کاربران جذاب می‌کند، تا حد زیادی به بازی‌هایی بستگی دارد که برای آن عرضه می‌شوند. اما این بازی‌ها لزوماً محصول شرکت سازنده کنسول نیستند. توسعه‌دهندگان و ناشران مستقل نیز در شکل‌گیری تجربه کاربران و موفقیت پلتفرم نقش دارند. همین موضوع یک پرسش مهم را مطرح می‌کند: همکاری با شرکت‌های بیرونی چگونه می‌تواند به نوآوری بیشتر و جذب کاربران کمک کند؟
به گزارش روابط عمومی بنیاد ملی بازی‌های رایانه‌ای، پاسخ به این پرسش در پژوهشی با مشارکت دکتر سید ایمان میرعمادی، عضو هیئت علمی دانشکده مدیریت و اقتصاد دانشگاه صنعتی شریف، به همراه مصطفی خوشباش و محمدمهدی سعیدیان، پرداخته شده است. در این مقاله که در سال ۲۰۲۳ در نشریه علمی معتبر Research Policy منتشر شده، به بررسی این موضوع پرداخته که چگونه همکاری پلتفرم‌ها با توسعه‌دهندگان مستقل می‌تواند بر نوآوری و استقبال کاربران از کنسول‌های بازی تأثیر بگذارد. پلتفرم‌های دیجیتال فقط محصول یک شرکت نیستند. برای نمونه، موفقیت کنسول‌های پلی‌استیشن، ایکس‌باکس و نینتندو به بازی‌هایی نیز وابسته است که استودیوهای گوناگون برای آن‌ها تولید و منتشر می‌کنند. مجموعه این بازی‌سازان، ناشران و شرکت مالک پلتفرم، یک «اکوسیستم پلتفرمی» را شکل می‌دهد. پرسش اصلی مقاله این است: آیا بازتر کردن این اکوسیستم به روی شرکت‌های بیرونی، به جذب کاربران بیشتر منجر می‌شود؟
زایندگی؛ حلقه اتصال نوآوری و جذب کاربران
مفهوم محوری این پژوهش، «زایندگی» (Generativity) است؛ یعنی توانایی یک پلتفرم در فراهم کردن زمینه برای تولید محصولات مکمل متنوع و پاسخ‌گویی به نیازها و سلیقه‌های مختلف کاربران. در صنعت بازی، این ظرفیت را می‌توان در تنوع ژانرها، سبک‌ها و تجربه‌هایی دید که بازی‌سازان مختلف برای یک کنسول خلق می‌کنند.
از این منظر، موفقیت یک پلتفرم صرفاً به تعداد بازی‌های موجود در آن وابسته نیست؛ بلکه به این بستگی دارد که تا چه اندازه می‌تواند زمینه‌ساز شکل‌گیری تجربه‌های متنوع و پاسخ‌گوی نیازهای گروه‌های مختلف کاربران باشد.
برای بررسی این رابطه، نویسندگان داده‌های ۸۹۶۰ بازی عرضه‌شده برای شش کنسول از نسل‌های هفتم و هشتم را تحلیل کرده‌اند: پلی‌استیشن ۳ و ۴، ایکس‌باکس ۳۶۰ و وان، وی و وی‌یو. این داده‌ها بازه زمانی ۲۰۰۵ تا ۲۰۲۱ و سه بازار آمریکا، اروپا و ژاپن را پوشش می‌دهند. پژوهش با تحلیل آماری این اطلاعات، ارتباط میان مشارکت شرکت‌های بیرونی در توسعه و انتشار بازی‌ها، زایندگی پلتفرم و پذیرش آن از سوی کاربران را بررسی می‌کند.
چرا باز بودن پلتفرم اهمیت دارد؟
یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد مشارکت بیشتر شرکت‌های بیرونی در توسعه و انتشار بازی‌ها می‌تواند به افزایش زایندگی پلتفرم منجر شود؛ ظرفیتی که به نوبه خود با استقبال بیشتر کاربران ارتباط دارد.
این رابطه نشان می‌دهد اثر همکاری با بازی‌سازان مستقل تنها به افزایش تعداد بازی‌ها محدود نمی‌شود. حضور توسعه‌دهندگان مختلف، ایده‌ها و قابلیت‌های تازه‌ای را وارد اکوسیستم می‌کند و دامنه تجربه‌های قابل ارائه به کاربران را گسترش می‌دهد. در نتیجه، پلتفرم می‌تواند برای طیف وسیع‌تری از مخاطبان جذاب باشد.
به بیان دیگر، یکی از مسیرهایی که نوآوری باز می‌تواند از طریق آن به موفقیت پلتفرم کمک کند، افزایش تنوع محصولات مکمل و پاسخ‌گویی بهتر به سلیقه‌های متفاوت کاربران است.
پژوهش همچنین نشان می‌دهد این تنوع برای همه کاربران به یک اندازه اهمیت ندارد. کاربرانی که دیرتر به خرید یک کنسول روی می‌آورند، بیشتر به تنوع بازی‌های آن توجه می‌کنند. این افراد ممکن است با بررسی گزینه‌های موجود، پلتفرمی را ترجیح دهند که مجموعه گسترده‌تری از بازی‌ها را در اختیارشان قرار می‌دهد. در مقابل، کاربران اولیه ممکن است بیش از دیگران به فناوری‌های جدید و تجربه‌های نو توجه داشته باشند.
فناوری پیچیده‌تر، نیاز بیشتر به همکاری
با پیشرفت فناوری کنسول‌ها، توسعه بازی‌ها و خلق محصولات متنوع می‌تواند دشوارتر شود. بااین‌حال، نتایج پژوهش نشان می‌دهد اثر مثبت همکاری با توسعه‌دهندگان بیرونی بر زایندگی، در پلتفرم‌های پیچیده‌تر قوی‌تر است.
این یافته بر اهمیت فراهم کردن شرایط مناسب برای مشارکت توسعه‌دهندگان تأکید دارد. دسترسی به ابزارهای توسعه و کاهش موانع همکاری می‌تواند به شرکت‌های بیرونی کمک کند تا از قابلیت‌های فناوری‌های جدید بهتر استفاده کنند و محصولات مکمل متنوع‌تری بسازند.
البته باز بودن پلتفرم به‌تنهایی تضمین‌کننده موفقیت نیست. شرکت‌های مالک پلتفرم باید میان گسترش مشارکت، حفظ انگیزه نوآوری، مدیریت رقابت و کنترل کیفیت تعادل برقرار کنند؛ زیرا نحوه مدیریت این روابط نیز در عملکرد اکوسیستم نقش دارد.
فراتر از قدرت سخت‌افزاری
پیام اصلی این پژوهش آن است که برای درک موفقیت یک کنسول بازی، نباید تنها به ویژگی‌های فنی آن توجه کرد. نحوه تعامل شرکت مالک پلتفرم با توسعه‌دهندگان و ناشران مستقل نیز می‌تواند در شکل‌گیری تنوع محصولات، خلق ارزش برای کاربران و افزایش پذیرش پلتفرم مؤثر باشد.
این نتایج برآمده از بررسی بازار کنسول‌های بازی است و تعمیم آن‌ها به دیگر انواع پلتفرم‌های دیجیتال به پژوهش‌های بیشتری نیاز دارد.
متن کامل این پژوهش را در سایت دایرک بخوانید.
