امروز اخبار، نقدها و تحلیلهای دنیای بازیهای ویدیویی تنها با چند کلیک در دسترس مخاطبان قرار میگیرد؛ از پوشش رویدادهای بینالمللی گرفته تا بررسی تازهترین عناوین و گفتوگو با بازیسازان. اما پیش از آنکه شبکههای اجتماعی، پلتفرمهای ویدیویی و رسانههای دیجیتال به بخش جداییناپذیر این زیستبوم تبدیل شوند، خبرنگاران و نویسندگان حوزه گیم با تکیه بر مجلات چاپی و نخستین وبسایتهای تخصصی، روایتگر تحولات این صنعت بودند.
به گزارش روابط عمومی بنیاد ملی بازیهای ویدیویی، به مناسبت ۱۷ مرداد، روز خبرنگار، مروری داریم بر تاریخچه رسانههای بازیهای ویدیویی در ایران؛ رسانههایی که همزمان با رشد صنعت گیم، مسیر روزنامهنگاری تخصصی این حوزه را نیز هموار کردند و نقش مهمی در شکلگیری جامعه مخاطبان و ثبت بخشی از تاریخ بازیهای ویدیویی در کشور بر عهده داشتند.
آغاز یک مسیر؛ از مجلات چاپی تا نخستین رسانههای تخصصی
در سالهایی که هنوز اینترنت فراگیر نشده بود و دسترسی به اخبار روز صنعت بازی چندان آسان نبود، علاقهمندان ایرانی عمدتاً از طریق مجلات حوزه رایانه و فناوری با دنیای بازیهای ویدیویی آشنا میشدند. در آن دوران، مطالب مربوط به بازیها تنها بخشی از محتوای این نشریات را تشکیل میداد و هنوز رسانهای وجود نداشت که تمام تمرکز خود را بر بازیهای ویدیویی بگذارد.
همیشه اولینها معنی خاصی دارند و در میان مجلات تخصصی حوزه گیم؛ سه مجله عنوان پیشگام را یدک میکشد. چراغ مجلات تخصصی بازی را در ابتدا «بازینما» روشن کرد و در ادامه همراه با «بازیرایانه» و «دنیای بازی»، سه نشریه اثرگذار حوزه گیم در ایران بودند که سالها بهصورت ماهنامه منتشر و برای نسل بزرگی از گیمرهای دهه ۱۳۸۰ و اوایل دهه ۱۳۹۰، یکی از اصلیترین منابع دسترسی به اخبار، معرفی بازیها، راهنماها و مطالب آموزشی به شمار میرفتند. «بازینما»،«بازیرایانه» و «دنیای بازی» را میتوان اولین و در عین حال آخرین نشریات چاپی صنعت گیم عنوان کرد که البته بازینما از دو رقیب خود استمرار بیشتری داشت و تا سال ۱۳۹۷ به انتشار نسخه چاپی ادامه داد و پس از توقف انتشار آن، دوره مجلات چاپی بازی نیز در ایران عملاً به پایان رسید.
تولد رسانههای آنلاین و شکلگیری جامعه گیم ایران
با گسترش اینترنت در نیمه دوم دهه ۱۳۸۰، رسانههای تخصصی نیز به تدریج از نسخههای چاپی فاصله گرفتند و فعالیت خود را در فضای وب گسترش دادند. در این میان، رسانههایی مانند «بازیسنتر»، در کنار دنیای بازی، نقش مهمی در شکلگیری فضای رسانهای گیم ایفا کردند. انتشار روزانه اخبار، نقد و بررسی بازیها و پوشش رویدادهای صنعت بازی، مخاطبان فارسیزبان را بیش از گذشته به رسانههای تخصصی این حوزه جذب کرد.
در کنار فعالیت خبری، راهاندازی تالارهای گفتوگوی تخصصی نیز به شکلگیری جامعه گیم ایران کمک کرد. این فضاها فرصتی برای تبادل نظر، آموزش، انتشار راهنماها، ترجمه اخبار و گفتوگو درباره بازیها فراهم میکردند و برای بسیاری از علاقهمندان، نخستین تجربه فعالیت رسانهای و تولید محتوا در حوزه بازیهای ویدیویی بودند. بسیاری از نویسندگان، مترجمان و خبرنگاران امروز این حوزه نیز فعالیت خود را از همین بسترهای آنلاین آغاز کردند.
با ورود رسانههای تخصصی به فضای اینترنت، روزنامهنگاری گیم در ایران نیز وارد مرحلهای تازه شد؛ مرحلهای که سرعت انتشار اخبار، تعامل مستقیم با مخاطبان و تولید محتوای تخصصی، بیش از گذشته در مرکز توجه قرار گرفت و زمینه را برای رشد نسل جدید رسانههای بازی فراهم کرد.
عصر رقابت؛ رسانههایی که با صنعت بازی رشد کردند
دهه ۱۳۹۰ را میتوان دوران بلوغ رسانههای تخصصی گیم در ایران دانست. با افزایش ضریب نفوذ اینترنت، فراگیر شدن شبکههای اجتماعی و رشد بازار بازیهای ویدیویی، رسانههای جدیدی مانند گیمفا، ویجی مگ، زومجی، ویجیاتو، PSArna، پارسیگیم، گیمین، بازینگار و دیگر رسانههای تخصصی وارد میدان شدند و هر یک با رویکردی متفاوت، بخشی از نیاز مخاطبان را پاسخ دادند.
در این دوره، تولید محتوا دیگر تنها به انتشار اخبار محدود نبود. نقد و بررسی تخصصی بازیها، گزارشهای تحلیلی، پروندههای ویژه، گفتوگو با بازیسازان، پوشش نمایشگاههای بینالمللی و معرفی بازیهای مستقل، به بخش مهمی از فعالیت رسانههای گیم تبدیل شد. اگرچه بخش قابل توجهی از محتوای رسانههای تخصصی گیم در ایران به دلیل ماهیت مخاطب و حجم بالای اخبار جهانی به اخبار بازیهای AAA، کنسولها، نقدها و تحولات بازار جهانی بازیهای ویدیویی اختصاص دارد، اما در سالهای اخیر برخی از این رسانهها توجه بیشتری به بازیهای ایرانی، گفتوگو با بازیسازان داخلی، پوشش رویدادهای تخصصی و مسائل صنعت بازی کشور نشان دادهاند. هرچند این سهم در مقایسه با اخبار بینالمللی همچنان محدود است، اما به تدریج جایگاه پررنگتری در فضای رسانهای گیم ایران پیدا کرده است.
گیم، سوژهای فراتر از رسانههای تخصصی
در سالهای اخیر، پوشش اخبار و تحولات صنعت بازیهای ویدیویی دیگر تنها به رسانههای تخصصی محدود نبوده است. با گسترش ابعاد فرهنگی، اقتصادی و فناورانه این صنعت، بسیاری از رسانههای عمومی نیز بخشی از ظرفیت خبری و تحلیلی خود را به این حوزه اختصاص دادهاند.
خبرگزاریهایی مانند ایرنا، ایسنا، مهر، آنا، برنا و ایکنا در سالهای گذشته، از طریق سرویسهای فرهنگی، فناوری یا چندرسانهای، اخبار مرتبط با بازیهای ویدیویی، صنعت بازیسازی، رویدادهای داخلی و دستاوردهای بازیسازان ایرانی را پوشش دادهاند. در کنار آنها، رسانههای حوزه فناوری مانند پیوست نیز با نگاهی به اقتصاد دیجیتال و فناوری، گزارشها و تحلیلهایی درباره بازار بازی، کسبوکارهای این حوزه و روندهای صنعت گیم منتشر کردهاند.
حضور رسانههای عمومی در کنار رسانههای تخصصی نشان میدهد که بازیهای ویدیویی دیگر تنها یک سرگرمی نیستند؛ بلکه به موضوعی فرهنگی، اقتصادی و فناورانه تبدیل شدهاند که توجه طیف گستردهای از رسانهها را به خود جلب کرده است.
روایتی که همچنان ادامه دارد
به مناسبت ۱۷ مرداد، روز خبرنگار، مرور تاریخ رسانههای گیم در ایران تنها بازخوانی نام چند رسانه یا چند تاریخ نیست؛ بلکه ادای احترام به نسلی از خبرنگاران، نویسندگان، مترجمان، دبیران و تولیدکنندگان محتوایی است که طی بیش از دو دهه، روایتگر صنعت بازیهای ویدیویی در کشور بودهاند.
از رسانههای پیشگامی که این مسیر را آغاز کردند تا رسانههای تخصصی امروز مانند دنیای بازی، بازیسنتر، PSArna، زومجی، ویجیاتو، پارسیگیم، گیمین، گیمفا، بازینگار، بازیبان و دیگر رسانههای فعال این حوزه، هر یک به سهم خود در اطلاعرسانی، نقد، تحلیل، آموزش و معرفی بازیهای ایرانی نقش داشتهاند. در کنار آنها، خبرگزاریها و رسانههای عمومی نیز با پرداختن به ابعاد مختلف صنعت بازی، به دیدهشدن هرچه بیشتر این حوزه کمک کردهاند.
بیتردید، بخشی از تاریخ بازیهای ویدیویی ایران در صفحات و گزارشهای همین رسانهها ثبت شده است؛ روایتی که همچنان ادامه دارد و هر روز با تلاش خبرنگاران و فعالان رسانهای، فصل تازهای به آن افزوده میشود.
