همزمان با آغاز به کار داشبورد آمار و ارقام صنعت بازی کشور، فاز تازهای از سیاستگذاری دادهمحور در زیستبوم بازیهای دیجیتال کلید خورد؛ سامانهای که به گفته مشاور مدیرعامل بنیاد ملی بازیهای رایانهای در حوزه پژوهش قرار است با رصد لحظهای تولید، مصرف، حمایتها و سرمایه انسانی، مسیر حکمرانی هوشمند فرهنگی، عدالت در تخصیص منابع و تقویت اقتصاد بازی را هموار کند.
آغاز به کار «داشبورد آمار و ارقام صنعت بازی کشور» را میتوان نشانهای از ورود این حوزه به مرحلهای تازه از رصد، سیاستگذاری و مداخله هدفمند دانست؛ حوزهای که در سالهای اخیر، از تعریف صرفا سرگرمکننده فاصله گرفته و به ابزاری کارکردی در آموزش، فرهنگسازی، سلامت، تبلیغات و حتی حکمرانی فرهنگی بدل شده است. بازیهای جدی، میتوانند مفاهیم پیچیده را به تجربه زیسته تبدیل کنند و دقیقا به همین دلیل، نیازمند نظام دادهای و تحلیلی دقیق برای هدایت و حمایتاند.
در همین زمینه، با فرزانه شریفی - مشاور مدیرعامل بنیاد ملی بازیهای رایانهای در حوزه پژوهش، گفتوگو داشتیم تا او ابعاد بیشتر این ماجرا را برایمان توضیح دهد، که در ادامه میخوانید.
راهاندازی این داشبورد را در چه چارچوبی میتوان تحلیل کرد؟
اگر بخواهیم در یک سطح کلان نگاه کنیم، این اقدام در امتداد گذار به سمت «حکمرانی هوشمند فرهنگی» قابل تعریف است. امروز دیگر نمیتوان زیستبوم صنایع خلاق را با ابزارهای سنتی اداره کرد. ما نیازمند رصدخانه فرهنگی فعال و تصمیمگیری مبتنی بر شواهد (Evidence-based) هستیم. با رونمایی از این پیشخوان، در واقع نشان داده میشود که برای هدایت کشتی پهناور فرهنگ در اقیانوس متلاطم دیجیتال، به قطبنمای دقیق «داده» مجهز شدهایم. ما دیگر بر اساس حدس و گمان تصمیم نمیگیریم؛ نبض صنعت بازی را لحظهبهلحظه رصد میکنیم
یکی از کلیدواژههایی که درباره این سامانه مطرح میشود «عدالت فرهنگی» است. نسبت این داشبورد با تحقق هدف ارائه آمار و ارقام شفاف چگونه تعریف میشود؟
این داشبورد گامی بلند در راستای شفافیت است. وقتی دادهها در دسترس و قابل پایش باشند، مشخص میشود که حمایتها، از جمله در ساختارهای همگرا، دقیقا به کجا تخصیص یافته و چه خروجیای تولید کرده است. این یعنی عدالت؛ یعنی هر بازیساز، در هر نقطهای از ایران، بداند بر اساس چه متری و معیاری ارزیابی میشود و حمایت دریافت میکند. شفافیت داده، از رانت جلوگیری میکند و اعتماد اهالی زیستبوم را افزایش میدهد.
این دادهها چه نسبتی با سبد مصرف بازی خانوادهها دارد؟
بازیهای دیجیتال امروز دیگر صرفا سرگرمی نیستند؛ بخشی از سبد مصرفی خانوادهها را تشکیل میدهند. بنابراین سیاستگذار فرهنگی نمیتواند نسبت به الگوی مصرف، ردهبندی سنی و رفتار کاربران بیاطلاع باشد. وجود آمارهای دقیق در این پیشخوان به ما کمک میکند با چشمان باز درباره سلامت روانی کودکان و نوجوانان تصمیم بگیریم، محتوای سالم را تقویت کنیم و تولیدات متناسب با فرهنگ ایرانی-اسلامی را هدفمندتر ترویج دهیم.
از منظر اقتصادی، این داشبورد چه کارکردی خواهد داشت؟
یکی از مهمترین کارکردها، تقویت «اقتصاد فرهنگ» است. اعداد و ارقام این سامانه نشان میدهد که صنعت بازی، پیشران جدی اقتصاد خلاق محسوب میشود. گزارشهای حوزه موبایلی در سال ۱۴۰۳ نیز گواه آن است که این بازار ظرفیت عظیمی برای اشتغالزایی نخبگان و ارزآوری دارد. ما با اتکا به همین دادهها میتوانیم سهم صنعت بازی را در تولید ناخالص ملی فرهنگی (GDP فرهنگی) افزایش دهیم و حتی در حوزه «دیپلماسی بازی» برنامهریزی دقیقتری انجام دهیم.
این سامانه چه کمکی به آیندهنگری و توسعه سرمایه انسانی میکند؟
بخش مهمی از داشبورد به رصد سرمایه انسانی اختصاص دارد؛ از وضعیت دانشجویان گرفته تا آموزشدیدگان انستیتو ملی بازیسازی که این کار به نوعی توجه به کادرسازی و نخبگان جوان است. این دادهها به ما میگوید نیروهای آینده جبهه فرهنگی یا همان افسران جنگ نرم چه کسانی هستند، چه مهارتهایی دارند و در چه حوزههایی نیازمند آموزش مهارتی بیشتر هستند. در واقع، این سامانه فقط گذشته و حال را نشان نمیدهد بلکه ابزار طراحی آینده است و میتواند به امیدآفرینی در میان نسل جوان فعال در صنعت بازی کمک کند.
به گزارش روابط عمومی بنیاد ملی بازیهای رایانهای، راهاندازی داشبورد آمار و ارقام بازی کشور را میتوان تلاقی سه مسیر حکمرانی دادهمحور، شفافیت حمایتی و آیندهنگری برای سرمایه انسانی دانست؛ مسیری که تداوم آن، صنعت بازیهای جدی را از یک حوزه نوپا به بازویی مؤثر در سیاستگذاری فرهنگی و اقتصاد خلاق سوق میدهد.
